– Statnett er i ferd med å revidere oppfatninga om kva som er normal kraftproduksjon og kraftforbruk i Noreg, seier Jan Bråten, som er sjeføkonom i Statnett.

– Vi har ikkje ein endeleg konklusjon enno, men vi trur at Noreg er nær energibalanse i dag.

Statnett har både sett på dei historiske trendane og på prognosane til klimaforskarane, og båe delar peikar på to ting: Forbruket blir dempa av mildare vintrar, og tilsiget blir høgare på grunn av meir nedbør.

– Om ein trur desse trendane er varige, er det rimeleg å justere forventningane både til tilsiget og til forbruket, seier Bråten.

– Statnett har ikkje endeleg avgjort kva tal ein skal leggje til grunn. Likevel er det ei god gjetting at med større tilsig, lågare forbruk og noko ny produksjonskapasitet er Noreg no nær energibalanse.

Varmare og våtare
Klimamodellane Bråten viser til, tyder på vidare auke i tilsig og lågare forbruksvekst på grunn av varmare vintrar. Også i Sverige og Finland går det mot ein meir positiv kraftbalanse. Jan Bråten har vanskeleg for å sjå for seg eit framtidsscenario med vesentleg kraftunderskot.

– Om politikarane så gjer alt dei har snakka om når det gjeld fornyeleg energi og omlegging, kan Noreg få eit stort kraftoverskot i framtida.   

– Men NVE hevdar framleis at vi har kraftunderskot i normal­­år?
– NVE baserer seg framleis på historiske seriar for nedbør. Om du brukar trettiårsseriar som dei gjer, får du eitt resultat. Men om ein reknar med at vi no er i ein stigande nedbørstrend, og ser på kor vi no er i trenden, får du eit anna resultat.

Bråten strekar under at ein veit lite om komande variasjonar i tilsig.

– Ein kan ikkje utelukke at det kjem tørre år eller kalde vinterperiodar. Og einskilde område, som Midt-Noreg, kan ha forsyningsproblem sjølv om balansen i landet som heilskap er god.

– Da eg såg på perioden frå 1990 til 2007, fann eg ut at Noreg har eksportert 55 TWh meir enn landet har importert. Det verkar rart at så mange i heile denne perioden har hevda at Noreg hadde eit stor kraftunderskot?
– Forbruket i 90-åra voks jamt og trutt, medan produksjonsevna ikkje auka mykje, slik at vi fekk eit berekna kraftunderskot. Eksport i byrjinga av perioden kan forklarast med at vi da hadde eit kraftoverskot i normale år. Seinare kan eksporten anten forklarast med at vi fekk fleire unormalt våte og milde år, eller med at normaltemperaturen og normalt tilsig har endra seg.

– I norsk energidebatt har påstanden om det kroniske norske kraftunderskotet vore ei vedteken sanning i mange år. Det tek til å bli vanskeleg å hevde bombastisk at Noreg har eit kraftunderskot, slik så mange har gjort?
– Ein kan seie at kraftunderskotet var det beste estimatet lenge, basert på historisk statistikk. No gjer ny kunnskap om klima­effektar og fleire år med varmare vêr og høgt tilsig det aktuelt å revurdere overslaga. Men ingen bør vere for bombastisk: Det finst reell uvisse om korleis utviklinga blir.