Dag og Tid

Dag og Tid nr 13, laurdag 29. mars 2003

Klok på bok 608:
Strid

Først: Eg dribla meg litt utover sidelina sist, og gløymde å kåre ein vinnar som var klok på Anne Oterholm. Sidan førre laurdag var namnedagen til Paula og Pauline, gir eg premien til ho Ellen Pauline Borch i Gaupne. Gratulerer!

«Så fint at dere har funnet frem til Ragnvald Skrede og det med et av hans – tror jeg – nokså sjeldne kjærlighetsdikt, ‘Angen av ditt hår’. Det står i samlingen ‘Mellom romarar’ (1963). Jeg ‘oppdaget’ Ragnvald Skrede i 1952 i samlingen ‘I open båt på havet’. Der står det fabelaktig sterke diktet ‘Reven’. Det skulle ikke undre meg om ikke akkurat dette svarte diktet var medvirkende til at han fikk Kritikerprisen samme år. Sidan har jeg fulgt ham spesielt som kritiker – usedvanlig skarp – i Dagbladet – og helt til hans siste samling i 1975, ‘Frå brenning’. Her står det lille – uforglemmelige ‘Avgrunn’. I Otto Hagebergs nydelige bok ‘Vintersvale’ (Oslo, 2002) står 50 utvalgte Skrede-dikt (alle jeg har nevnt). Ta og les!», skriv ho Maj Voss i Oslo og helsar hjarteleg.

Han Kaare Stegavik i Trondheim mistrivst med krigen mot Irak: «Hei Paula, nitrist dag. Æ ha hørt’n Bush i grammafon’ snakke om at’n Gud vijll at’n Bush ska massakrer’ folke i Irak, så det ska bli fred å demokrati på nordarmerikansk vis, trøste å bære. Eitt ord te ettertanke frå’n Dan Turell: Det modsatte av ‘konflikt’/ hedder ‘konfluks’ og betyder/ at ting flyder organisk sammen./ Hvor ofte har De hørt det ord?»

Han Leif Ragnar Fiske i Alversund byr på ei nyttig opplysning: «Ragnvald Skrede gir tre grunnar for at han har slutta å bruka komma, semikolon og punktum i dikta sine. Som tredje og viktigaste grunn nemner han at dikt utan pauseteikn tvingar ein til å lesa seint, slik eit dikt skal lesast. Takk Paula, for ei oppgåve som fører til slike påminningar i ei tid som er altfor travel.»

Han Karl Johan Grønning på Rykkinn vil gjerne at eg siterer endå eit dikt av Ragnvald Skrede, «Bak dei siste blånar» frå samlinga Mellom romarar: Når meiningsløysa ropar/ bak dei siste blånar/ i di brannsvidde sjel,/ då skal du stanse og lyde,/ då skal du lyde v e l!/ Gjev du meiningsløysa meining/ og formløysa form,/ då har du tenkt ein tanke,/ då har du stilt ein storm./

Han Gunder Runde i Ulsteinvik tenkjer attende på gode, gamle Dagbladet: «I gamle gamle dagar var det å lese Dagbladet ein heilt nødvendig del av kvardagen. Det var ei god avis (den gongen), særleg når det var tale om kulturstoff. Pauline Hall som musikkmeldar, Axel Kielland som teatermeldar, og Ragnvald Skrede som litteraturmedarbeidar (eg hugsar ikkje ok om han berre melde lyrikksamlingar, eller om det var han som også hadde ansvaret for romanar. I alle fall har han skrive ei lita bok om Tarjei Vesaas, noko som skulle tyde på at han ikkje var ein reindyrka lyrikkspesialist). Dette var om lag på same tid som første prøvenummeret av Dag og Tid så dagsens ljos (med Astrup-teikning på framsida), til stor glede for oss unge nynorskentusiastar i hovudstaden. Men Dagbladet las vi framleis (enno nokre år).»

Han Jon Grepstad i Oslo hugsar Skrede først og fremst som litteraturmeldar i Dagbladet, men òg frå diktopplesingar i Ønskediktet: «Som kritikar vart han hardt kritisert av Profil-gruppa i 1966, og fekk den såkalla ‘Votten’, om eg ikkje minnest feil. I ‘Norges litteraturhistorie’ får han elles positiv omtale av Willy Dahl for kritikarverksemda. Verdt å nemne er det at Skrede i 1972 gav ut den første fullstendige gjendiktinga av Shakespeare sine sonettar på norsk. Andre framståande nynorske gjendiktarar av Shakespeare sine sonettar er Per Olav Kaldestad (2002), Hartvig Kiran og Edvard Alme, det siste eit pseuvdonym for Edvard G. Johannessen (1848-1924), formann i Vestmannalaget i Bergen 1879-1908, og som i 1918 gav ut samlinga ‘Ein flokk Shakespeare-sonnettor’, ein bunt på 20 sonettar. Tre av dei fann nåde for Kristian Smidts auge i sonettesamlinga frå Den Norske Bokklubben i 1964. Smidt fortel elles same staden at den eldste kjende omsetjinga av ei Shakespeare-sonette på norsk var på landsmål, sonette 130 i bladet Fram i 1872, underteikna ‘rs’. Kven ‘rs.’ var, veit eg ikkje. Kanskje kunne Dag og Tid setje dei skriftlærde på den saka», spør han Jon. Eg sender utfordringa vidare på til bladstova og andre.

Han Nils-Aksel Danbolt Mjøs i Bergen kom fram til han Ragnvald Skrede. Det gjorde òg han Jakob Thingnes i Naustdal, ho Hilde Matre Larsen i Oslo, han Henrik Brochmann i Kolvereid, ho Birgitte Berge i Rådal, ho Ellen Pauline Borch i Gaupne, ho Torill J. Strøm på Myre og vinnaren denne veka: ho Ranveig Lundquist i Orkanger.

Klok på bok 608

Det kom for han stundom, at han fekk vera glad så lenge ikkje jorda hivde han av seg. Sjøen hadde hivd han frå seg to gonger, av ein eller annan grunn. Det var mest jamgodt med at han hadde døydd to gonger men vart vist att-ende. Når slikt hender deg, da blir verda i kring deg litt rar. Du blir rar sjøl, rettare sagt. Men det ser ikkje ut til at nokon merkar det. Live er i grunnen så mildt.

Denne boka vart gjeven ut første gongen i 1936, og er ei av dei to siste bøkene forfattaren skreiv. Han som var ein av dei store norske, fangar inn eit bilete av verdssituasjonen i ramma av ei norsk bygd og den meiningslause striden mellom «austsida» og «vestsida». Kven vil eg fram til? Svar Dag og Tid, Pilestredet 8, 0180 Oslo, paula@dagogtid.no eller faks 22 41 42 10 før fredag 4. april.

Paula på posta