Dag og Tid

Dag og Tid nr. 1, laurdag 4. januar 2003

Klok på bok 596:
Gifteknivinga
«Svaret på spørsmålet i Klok på bok 14. desember er: Ingeborg Bachmann (1926-1973). Diktet heiter i original ‘Reklame’ og har denne ordlyden: Wohin aber gehen wir/ ohne sorge sei ohne sorge/ wenn es dunkel und wenn es kalt wird/ sei ohne sorge/ mit Musik/ was sollen wir tun/ heiter und mit Musik/ und denken/ heiter/ angesichts eines Endes/ mit Musik/ und wohin tragen wir/ am besten/unsere Fragen und den Schauer aller Jahre/ in die Traumwäscherei ohne sorge sei ohne sorge/ was aber geschieht/ am besten/ wenn Totenstille eintritt», skriv han Jon Grepstad og tipsar om fleire fine nettsider om Ingeborg Bachmann på nettet. Eit godt utgangspunkt er dette: http://www.goethe.de/os/hon/aut/debach.htm

«Jeg tror vi skal frem til den østerrikske kvinnelige lyriker Ingeborg Bachmann. Hun var sær-deles begavet, tok doktorgrad på Martin Heidegger og rakk å få ut noen få diktsamlinger, blant annet ‘Anrufung des grossen Bären’. Det fine diktet dere gjengir har jeg ikke lest, men har hørt H.M. Enzensberger fortelle om damen i ‘Gruppe 47’ en gang på Blindern. Tar chansen på Ingeborg – som døde altfor tidlig i en brand», skriv ho Maj Voss i Oslo.
«Har Paula teke skrekken etter at ingen fann fram til Torvald Sund? Denne gongen er det nesten berre sidetalet i boka ‘Poetisk modernisme’ som manglar. Og diktet ‘Reklame’ av Ingeborg Bachmann står på side 366... Eg går nesten ut frå at diktet er frå samlinga ‘Dei gestundete Zeit’, som kom ut i 1953. Omsettinga er av Åse Marie Nesse. Elles er kanskje Ingeborg Bachmann betre kjend for prosaen sin. Særleg har novellesamlinga ‘Tredve’ fått mykje og velfortent ros. Gunder Gras hevdar at dette er ei av dei fem mest sentrale bøkene i tyskspråkleg etterkrigslitteratur. Gunder Runde tenderer til å vere samd. Elles bør det kanskje nemnast at det sidan 1977 har vore utdelt ein pris for unge tyskspråklege forfattarar som ber Ingeborg Bachamann sitt namn.»

Over til Myre: «No må eg ta meg saman å svare for boka står her i hylla, så innimellom kakebakst og julebrev kan det gjere godt med litt poetisk modernisme. Svaret er Ingeborg Bachmann og diktet heiter Reklame. Omsetjar/gjendiktar er Åse-Marie Nesse og boka der dikta står, heiter ‘Poetisk modernisme’ og kom ut i 1995. Det er ei spenstig bok der redaksjonen har prøvd å gi ein systematisk presentasjon av heile den modernistiske tradisjonen i poesien, så her er nok å lese både før og etter jul», helsar ho Torill J. Strøm nordaførr.

«Hei Paula! Løsningen denne gang er den østerrikske forfatteren Ingeborg Bachmann. Hun skrev dikt, noveller, romaner, radiostykker og librettoer (sammen med komponisten Henze). Dikt slutta hun med å skrive tidlig på 60-tallet og skrev siden stort sett bare prosa, ofte med en feministisk vri. Sjøl har jeg hatt stor glede av novellesamlinga ‘Tredve’, som ligger høyt på min personlige liste over de beste novellesamlingene jeg har lest (nå i norsk pocketutgave). Bachmann bodde store deler av sitt voksne liv i utlandet, særlig Italia. Hun underviste på flere universiteter, og var en blanding av utadvendthet og innadvendthet. Hennes kvaliteter kan best beskrives ved å nevne at Thomas Bernard hadde stor sans for bøkene hennes, og han var, som kjent, noe kresen», skriv Knud Torjesen frå Kampen i Oslo.

«Hu Marit å æ kom te Klagenfurt i Østerrike, vi gikk ijnn i ein bankfilial å skoilla veksel ti oss nå’n skillinga. Det herre va før euro’n va oppfoijnne. Mens vi akkedert med bankmaijnn, så rengt tellefon. Hainn tok tellefon, å svårrå det som va naturlig fer haijnn: ‘Sparkasse, grüss Gott’. E det itj eitt feroijnderlig språk? Å i Klagenfurt va dæm stolt over at det va derfra hu kom hu Ingeborg Bachmann, eitt stort navn i tyskspårklig litteratur. Det herre va diktet ‘Reklame’», skriv han Kaare Stegavik i Trondheim og takkar for eit triveleg år med Klok på bok. Han Gunder ymta om at eg kom til å få mange svar denne veka, og det stemde. Premien går til ho Svanlaug Takle i Stavanger.

Klok på bok 596
«Du skal også gifte deg med en ung mann som jeg velger til deg», sa Rupa Mehra bestemt til den yngste datteren sin. Lata prøvde å vri seg unna morens utsagn ved å se seg om i den store hagen med alle lampene. Alle bryllupsgjestene var samlet på plenen i Prem Nivas.
«Mmm», sa hun, og gjorde moren enda mer irriert.
«Jeg vet hva du mener med mmm, unge dame, og jeg bare sier det, jeg vil ikke ha noe mmm i denne saken. Jeg vet nemlig hva som er best. Og jeg tenker bare på ditt beste.»

Denne oppgåva klarer ikkje ho Anne Holt, men det er slett ingen målestokk på kapasiteten til Klok på bok-krinsen. Boka kom på norsk i 1994, og fekk Brikt Jensen til å skrive i Dagbladet: «Store episke talenter i tradisjonell forstand vokser ikke på trær.» Kva eg vil fram til sender du til Dag og Tid, Pilestredet 8, 0180 Oslo, paula@dagogtid.no eller faks 22 41 42 10 før fredag 10. januar. Eg må få med at det var ein trufast lesar, han Bjørn Peder Olsen på Råholt, som tipsa meg om å bruke denne romanen som oppgåve. Men det vil ikkje seie at eg ikkje har lese boka. Eg slukte denne mursteinen i si tid.
Takk for julegåva, Ingrid på Nesoddtangen! Eg har høyrt på ho Anne Sofie von Otter og han Elvis Costello heile romjula.
Godt nytt år!
Paula på posta