Dag og Tid

Nr. 15, 15. april 1999

Klok på bok:
Klok på Sovjet-tru
“Hei, Klok på bokfolk! Jeg må innrømme at jeg er skuffet over Dere. Oppgave 409 var faktisk av et så slett kaliber at selv jeg - en sølle hovedfagsstudent i litteratur - er i stand til å løse den. Et av ukens høydepunkter for meg er frustrasjonen over nok en håpløst ukjent forfatter eller bok. Min prosedyre etter å ha lest gjennom ukens sitat er vanligvis som følger: Først sitter jeg helt stille og skjærer tenner i et par timers tid, så brøler jeg i raseri før jeg tyr til stump vold på tilfeldig forbipasserende. Etterpå har jeg det helt fint.” Dette er byrjinga på eit brev som Barabass les høgt for meg. Han tek pause etter innleiinga, tenkjer seg om og held fram:“Men nå har Dere altså nektet meg denne ukentlige utagerende renselsesprosess. Pokker. Forfatteren er selvsagt F. M. Dostojevskij - Petersburghintet i teksten gjør den biten av oppgaven enkel. Når man så vet at det er en ungdomsnovelle er det bare å lete seg frem, om man ikke er så heldig som meg og nettopp har lest denne teksten. Novellen heter 'En annens hustru', og Dostojevskij skrev den i 1848. Det var på den tiden han var mest aktiv i et dissidentermiljø i Petersburg, det som førte til hans arrestasjon i april 1849 og forvisningen til Sibir. Det samfunnskritiske finner man imidlertid ikke i særlig grad i 'En annen hustru' og heller ikke i 'Ektemannen under sengen', en annen novelle fra 1848. Her er det humoristen i forfatteren som står frem. Til 1865-utgaven av hans samlede verker ble de to novellene koblet sammen, og slik fremstår de også i min utgave.” Dette skriv Jon-Arild Johansen i Trondheim. Barabass og eg er ikkje i tvil, denne mannen er vinnar denne veka. Han brøler i raseri og tyr til “stump vold”, gjentek Barabass for seg sjølv. Me ante jo ikkje at Klok på bok hadde slik verknad på folk.

Olav Molven i Bergen har løyst oppgåva og sender eit sitat av forfattaren. “'Den som meistrar sin grå kvardag er ein helt'. Og så er spørsmålet: Kva er ein grå kvardag?”, spør Molven og dei som vil svara på spørsmålet frå Molven, er velkomne til det.

Klok på bok-kameratane i Bergen er framleis kloke. Dei “prikker uten problemer inn forfatteren, selve herr russisk litteratur” og er nøgde med seg sjølve. Jarle Fanebust i Lindås, Brita Lundeland i Aurland, Ranveig Lundquist i Orkanger og Birgitte og Irene på Pasientbiblioteket på Haukeland Sykehus svarar slik dei skulle svara. Frå Bjarte Erdal i Helsingfors kjem eit langt brev skrive i den finske påska. “No i påskeveka her ved Finskebukta noko aust for Helsinfors er det vakker seinvinter med snø og solskin frå skyfri himmel. Det ligg snødekt is på sjøen like nedanfor vindauget her. Der ser eg isfiskarar og ein og annan finne på ski. Då novella i Klok på bok 409 vart skriven, let det nok seg gjere å spenne på seg skia her nede ved stranda vinterstid og halde fram heilt til St. Petersburg. Rett nok var det ein temmeleg dryg tur på 300 km og vel det, men fram til maskindrivne isbrytarar for kring 100 år sidan byrja lage råker var vintervegen på isen lettaste framkomstvegen seinvinterstid mellom St. Petersburg og 'avleggaren' Helsingfors.” Erdal som har budd tre år i St. Petersburg skriv slik om staden der forfattaren denne veka budde: “Husværet hans er no eit lite husmuseum som ligg særs sentralt til, ein liten småborgarleg bustad i ein bygård i ei trong, mørk og støyande gate like ved ein stor gamal marknadshall for ymse slags matvarer. Ved skrivebordet i eit lite bibliotek i dette husværet sat han om nettene og skreiv vert dagens besøkande fortalt. Eg vil tru han såg for sitt indre auge romanfigurane sine vandre kring i gatene i strøket utanfor.” Slik tenkjer Erdal i Helsingfors.

Sjølvaste Kaare Stegavik gjev seg ikkje. Og glade er Barabass og eg for det. “Hainn FJODOR MIKHAJLOVITSJ DOSTOJEVSKIJ va militæringeniør. Hainn starta på militærakkademie i 1838, vart ingeniørfenrik i 1841 å ingeniørløytnant i 1842. Men tsar'n likt itj at hainn tægna en festning som itj ha nå porta, så hainn slutta i det militære deinn 19. okt. 1944, å vart skribbeint på heiltid. De kainn vi vårra gla fer. Hainn opplevd ferfærdelie teng både i familien å eillers, hainn va dødsdømt å sto oppstijllt å skoill skjøtas, det vart skutt bærre fer å skræmm, å så vart dommen ferainndra. Itjnå rart att hainn skreiv litte tå kvart.”, skriv herr Stegavik.

Sveinung og Hege, som er utan etternamn, men sender brev frå Bergen, har kome fram til riktig svar. Tore Aschim i Askim er òg klok - som vanleg.
Så ny oppgåve!

Klok 411
En likvogn trukket av en utmagret, tungt slitende hest kom kjørende langs floden. Kisten var dekket med et rødt klæde. Bak vognen kom følget: en mann og to små barn.

“Les den, les den, les den. Hverken De som leser dette, eller jeg som skriver det, eller noe noenlunde fornuftig menneske kommer utenom denne boken allikevel.”, skreiv Gunnar Reiss-Andersen om romanen sitatet er henta frå. Forfattaren skreiv reisebrev, mellom anna frå Finnmark, Russland og Spania, og var på eit collegeopphald i Oxford - for å gje nokre tips. Kven har skrive romanen me ikkje kjem utanom, kva tid og kvifor. Veit du svaret sender du det til Dag og Tid, Pilestredet 8, 0180 Oslo, faksar til 22 41 42 10 eller sender e-post til bladstova@dagogtid.no. Svar innan 21. april. Lukke til!
Dale-Oskar

Ivar Aasen-almanakken -- Forfattaraviser
BESTILL HER